KAEST 2000



Resumoj al la prelegokolekto
KAEST 2000, Prago [CZ] 2000-11-10/12

Sekcio A: EKONOMIO SOJLE AL LA TRIA JARMILO

Bo SANDELIN (SE): La fondado de ekonomiko. Adam Smith kaj la klasika skolo
Adam Smith (1723-1790) estas ofte konsiderata kiel "patro de ekonomiko". En sia ĉefverko Smith analizas i. a. la ecojn de la homo, la dividon de la laboro, la naturan liberecon, la taskojn de la ŝtato kaj la formadon de prezoj. La klasika epoko daŭris proksimume unu jarcenton, sed pluraj ideoj ankoraŭ vivas.

Alain FAGOT (NL) - Gérard CLAËS (FR): Projektoj financataj de Eŭropa Unio
Post multjara sperto pri financigo de la projektoj fare de Eŭropa Unio, la entrepreno A6 proponas al la esperantlingvaj partneroj metodon kaj kunlaborpretecon por prezenti financotajn projektojn. Necesas elekti sinsekve: eŭropunian temon, universitatojn (Amsterdam, Budapest, Limoges) kaj kompaniojn. Ekzempla projekto koncernus estigon de la tradukhelpa programaro por komercaj tttejoj, celante la surmarketigon de la rilatantaj servoj.

Josef MENDL (CZ): Kiel ekkompreni duoblan librotenadon
Priskribo kaj klarigo de la principoj de duobla librotenado kun ekzemploj de la kontado: 1. Inventarado kaj bilanco-komenco de librotenado. 2. Ŝanĝoj en bilanco, de bilanco al bilanco. 3. Disiro de bilanco en kontoj. 4. Ŝanĝoj en propra kapitalo. 5. Kontado, kontaj dokumentoj, kontlibroj.

Rainer KURZ (DE): Profesia organizo de Esperanto-organizaĵoj - ĉu tio estas vizio?
La aŭtoro estas prezidanto de la Germana Esperanto-Asocio kaj profesia firmaokonsilisto. Li komparas la labormetodojn de la plej efikaj profesiaj firmaoj kun tiuj de la Esperanto-organizaĵoj. Granda diferenco estas ke profesiaj firmaoj havas pagitajn dungistojn. Tiel la firmaogvidistoj povas elekti la plej taŭgajn personojn kaj povas efike stiri ilin por ellabori la plej gravajn taskojn.

Lucie KAREŠOVÁ (CZ): Ekonomia subteno de la bezonoj de handikapitaj homoj en la ĉeĥa socio
Fine de la 20-a jarcento venis homaro al la tezo, ke homoj handikapitaj rajtas je la samkvalita vivo kiel iliaj najbaroj. Por atingi kiel eble plej altan memstarecon, edukon, propran loĝadon kun specialaj servoj, taŭgan laborpostenon, sanzorgajn servojn ktp. bezonatas ekonomiaj rimedoj. Kiel plenumas la moralan devon de la helpo kaj subteno la ĉeĥa socio, ties leĝaro kaj unuopaj civitanoj, kaj kiuj ŝanĝoj estas pridiskutataj videblas el la prelego kunliganta la ekonomiajn postulojn kaj la humanajn alirojn sur la kampo de sociaj servoj.

Eva POLÁKOVÁ (SK): Ekonomiaj aspektoj de la solvo de la cigana problemaro
Pozitiva solvo de la cigana problemaro, kiu estas egale aktuala en la tuta Eŭropo, dependas ne nur de la soci-politikaj kondiĉoj sed ankaŭ de la ekonomiaj kondiĉoj de unuopaj ŝtatoj. La prelego skizas eblecojn de la efektiva uzo de komunaj financaj fontoj de EU kaj de kunigitaj rimedoj de diversaj ŝtatoj kaj privataj organizaĵoj en unuopaj landoj.

Jiří PATERA (CZ): La nomoj kaj simboloj de diverslandaj valutoj
Esperanto, samkiel aliaj lingvoj, utiligas diversajn internacie interkonsentitajn mallongigojn, simbolojn aŭ kodojn, por signi matematikajn, fizikajn, kemiajn kaj aliajn aferojn, samkiel landojn kaj iliajn valutojn. La prezentita alfabeta listo de diverslandaj valutoj kaj ties internaciaj kodoj montras, ke la Esperanta vortprovizo estas parte ankaŭ ekstereŭropa.

Sekcio B: TERMINOLOGIAJ PROBLEMOJ DE FAKAJ APLIKOJ DE ESPRANTO

Jan WERNER (CZ): Terminiga procedo en Esperanto
La faka stilo en ĉiu moderna lingvo, des pli en sistemo planlingva, bezonas signifoportajn elementojn - vortojn - klare difinitajn. Per la atributo "plana"estas provizata ankaŭ Esperanto, sed ĝia faka leksiko ne montras la bezonatan kvaliton. La aŭtoro tion demonstras helpe de la vortoj "truso" kaj "latiso", kiuj provizore ne povas esti konsiderataj kiel terminoj. Ilia analizo, sistemigo kaj difino estas vojo al terminigo. Estas necese, ke esperantistaj fakuloj iom post iom la gravan mankon forigadu.

Heinz HOFFMANN (DE): Ebloj de la planlingvo koncerne interlingvajn nociodiferencojn ĉe fervojfakaj terminoj
Pro diversa nacia disdivido de realo en unuopaj lingvoj, multaj tradukaj terminaroj pretekstas nocian konformecon malgraŭ nociaj diferencoj. Planlingvo avantaĝas por la urĝe necesa internacia harmoniigo de nocioj. Por kelkaj nocioj el la fervoja faklingvo, kiu ĉefe unuigas ĝenerallingvajn, teknikajn kaj jurajn enhavojn, estas prezentataj etnolingvaj komparoj kaj planlingvaj solvoj.

Rüdiger SACHS (DE): Verki fakan kompendion
Ne nur la manko de sufiĉe granda vendomerkato por internacilingva fakliteraturaĵo sed precipe la necerteco pri terminologiaj demandoj kaŭzas, ke aŭtoroj sciencistoj rezignas publikigi multkostan faklibron. Estas prezentata kompendioforma tekstaĵo pri parazitologio por: a) faka prijuĝo de samfakuloj¸ b) lingva kontrolo de terminologoj, c) instigi aliajn sciencistojn verki proprafakan kompendion uzeblan por instruado.

Detlev BLANKE (DE): La lingvo-nomo Esperanto en metafora uzo
La lingvonomo en difinitaj kuntekstoj ofte aperas metafore. Surbaze de materialo el germanaj gazetoj konstateblas kelkaj ĉefaj signifokampoj:
1. Laŭ funkcio (pozitiva/negativa)
2. Laŭ ecoj (simpla, artefarita, miksa, primitiva, senkaraktera/nuanco-niveliga)
3. Metafora parta prunto: Eŭropanto, Emigranto, Jazzperanto …
Eblas konkludi por esperantologiaj kaj informpolitikaj aktivecoj.

Josef KAVKA (CZ): Morfologio de fungoj
Tiu ĉi terminareto en la lingvoj Esperanto, latina, ĉeĥa, germana, hispana kaj franca registras precipe la esprimojn de scienca mikologio, nur escepte ankaŭ kelkon da laikaj, kiuj koncernas kolektadon de fungoj manĝeblaj.

Vlastimil KOČVARA (CZ): Ĉu progresigi la fakan lingvon en la fakoj kiuj plu ne evoluas?
En etnaj lingvoj kreiĝas novaj terminoj samtempe kun la apero de novaj fenomenoj, kiujn la koncerna lingvokomunumo akceptas. En la internacia lingvo kreiĝas novaj terminoj nur en kazo, se pri novaj terminoj interesiĝas koncernaj fakuloj uzantaj la internacian lingvon. Tial la evoluo de faka lingvaĵo tie postrestas evoluon teknikan. Kiomgrade valoras investi forton por progresigo de lingvaĵo en fako kiu trapasis jam sian zeniton la aŭtoro analizas el la vidpunkto de minindustrio en kiu li multajn jarojn laboris.

Ottó HASZPRA (HU): Alternativaj alfabetoj por Esperanto kun historia trarigardo
Tuj post la apero de Esperanto Zamenhof trudiĝis haste solvi la presproblemon kaŭzitan de la ĉapelitaj literoj. Pro lia malperfekta hoa alfabeto, aŭ por atingi pli internacian karakteron de Esperanto, ĝis hodiaŭ, gazetare kaj konference, aperis minimume okdek projektoj. La aŭtoro prezentas ilian kritikan trarigardon kun la aktualaj konkludoj.

Miroslav MALOVEC (CZ): Esperanto en la diĝita epoko
Interreto kaj CD baldaŭ kreos diĝitan varianton de preskaŭ la tuta monda kulturo en diversaj lingvoj, estiĝos kvazaŭ nova kultura kontinento. Por ke la virtuala Esperantujo en ĝi ne perdiĝu, sed ludu gravan rolon, necesas tri paŝoj: elektronikigi la ĝisnunan E-literaturon, ellabori grandajn E-vortarojn en multaj naciaj lingvoj kaj sisteme prilabori E-lingvan enciklopedion pri ĉiuj eblaj scioj.

Wim M. A. DE SMET (BE): Nova Biologia Nomenklaturo
La nomado de bestoj kaj plantoj en Esperanto estas ĝena afero, ĉar tro da amatorismo estas parte fuŝinta ĝin. La tradiciaj biologiaj nomenklaturoj certe ne servu kiel inspirfontoj, ĉar ili enhavas tro da malkonvenaĵoj. Por veraj sciencaj celoj servu Nova Biologia Nomenklaturo, por ĝenerala uzo servu facilaj nomoj.

Lars SÖZÜER (DE): Astronomia terminaro
Astronomia Terminaro estas projekto de Astronomia Esperanto-Klubo. En ĝi kunlaboras internacia teamo pere de interreto. Uzatas modernaj iloj el la projekto VoKo. La projekto troviĝas en la fazo de materialkolekto. Ni strebas apliki terminologiajn principojn por atingi bonan kvaliton de la verko.

Sekcio C: APLIKOJ DE ESPERANTO EN SCIENCO KAJ TEKNIKO (ĜENERALE)

Peter HAUSER (DE): Bazoj kaj mezuraj procedoj de la prilaborado per varmo
La prelego montras teoriajn bazojn de la prilaborado per varmo de feraj materialoj kaj profundigas ilin per la traktado de la koncernaj mezuraj procedoj. Ĝi kontribuu al la kompreno de la koneksoj kaj tiamaniere al sukcesa terminologia laboro.

Margarete BETTMANN (DE): Ŝanco per la tempotrako
Temas pri novtipa ekkono kiel helpi la kunulon, plibonigi kaj plifaciligi sian ĉiutagan travivadon, fakte sian sorton, kiu dependas de la fizika, mensa kaj socia bonfarto. Problemoj povas komenciĝi jam dum la intrautera tempo, kiun la tempotrako , kiel linio po piedo kaj mano, simbolas. Esti tuŝita sur la tempotrako oni mense denove travivas tiujn naŭ monatojn kaj tiel povas daŭrigi la tiame interrompita evoluo kaj fari ĉion pli bone. Sonĝo de multaj homoj nun realigebla!

Frank NITZSCHE (DE): Lumigo de laborlokoj
Por lumigi laborlokojn oni precipe uzu sunlumon. Se oni bezonas elektran lumon, oni devas atenti ne nur pri la kvanto, sed ankaŭ pri la kvalito, kiu dependas de la direkto, de la konstanteco laŭloke kaj laŭtempe kaj de la koloro. Pri la kvalitaj problemoj de la lumigado la prelego precipe temas.

Josef VOJÁČEK (CZ): Kelkaj problemoj de la duonaŭtomata tekstotradukado
Iom da historio, projektoj por duonaŭtomata tekstotradukado, projekto DLT, problemoj de ambigueco, ekzemploj de tekstoj kiuj povas kaŭzi problemojn por komputilo.